سیستمهای مدیریت محتوا
به روزرسانی و ذخیرهسازی اطلاعات و محتویات یک سایت اینترنتی نشانهای است از فعال بودن سایت و در عین حال جذب یا حفظ مخاطبین بالقوه و بالفعل سایت. مسلماً با رعایت یک شیوه یا رویه ثابت در به هنگامسازی اطلاعات و محتویات یک سایت اینترنتی می توان موفقیت یک سایت را در یک زمان معین تضمین نمود. در این مقاله، هر چند کوتاه، قصد دارم ضرورت و اهمیت پیادهسازی و کاربرد سیستمهای مدیریت محتوای در سایتهای اینترنتی و نیز وبلاگها را مورد بررسی قرار دهم.
اطلاعات و ی از شما این جمله معرف را نیز شنیده باشید که کارگران فنآوری اطلاعات در گوشه و کنار دنیا به این عقیده دارند که : Content is the King - و این همان چیزی است که می گویند می تواند موفقیت شما را در گسترهی اینترنت تضمین کند. محتوای سایت شما باید محتوای منحصر بفرد باشد، به این معنی که حتی الامکان، مخاطب هدف شما نتواند آن را در جای دیگری در فضای سایبر پیدا کند. اگر چنین باشد، مخاطبین هدف می توانند شما را از طریق موتورهای جستجو بیابند - اگر قبلاً در موتورهای جستجو به یک رتبه قابل توجه دست یافته باشید. از سوی دیگر اضافه کردن داده های جدید (اخبار، مقالات، گزارشها، آمار و ارقام و نمودارهای مرتبط و تصاویر و ...) و به روزرسانی و اصلاح اطلاعات قدیمی برای سایت های وب یک ضرورت انکار ناپذیر است. کابران اینترنت به دنبال اطلاعات جدید هستند و اطلاعات قدیمی و تکراری آنها را مایوس می کند و ممکن است که به همین جهت دیگر به دیدار شما و حضور الکترونیکیتان نیایند. محتوای مکتوب و متنی یک سایت از دید آنها که سالها در زمینه طراحی و پیادهسازی سایت های اینترنتی تجربه دارند مهمترین داشتهی سایتها به شمار میرود. شاید برخ
هر روز بر تعداد اقلام اطلاعاتی افزوده می شود. شما از چه نوع اطلاعاتی برای سایت خود استفاده میکنید؟ آیا تنها به ارائه اطلاعات تکراری از سایت های خبری یا روزنامه ها و خبرگزاریها اکتفا می کنید؟ به لحاظ حجم بالایی از اخبار و اطلاعات، آمار و ارقامی که از سوی منابع موثق و معتبر مختلف چون خبرگزاریها و رسانه های رادیویی و تلویزیونی و مطبوعات بر روی اینترنت قرار می گیرد به نظر ضروری است که از تکرار مکررات بپرهیزیم و از هم اکنون به فکر شیوه های نو در جمعاوری / تولید (اخبار و اطلاعات منحصربفرد) و در نهایت توزیع و به روزرسانی و حتی ذخیرهسازی و نمایش و ارائه اتوماتیک اطلاعات از منابع مختلف باشیم. یکی از دلایلی که موجب موفقیت و جلب توجه وبلاگها در عرصهی اینترنت شده است همین است که میبینیم وبلاگها توانستهاند حجم عظیمی از اطلاعات جدید و بکر را در اختیار عموم کاربران اینترنتی قرار دهند. مثلاً فیلم جدید و تازهای را در نظر بگیرید و یا نمایشنامه جدیدی که بر روی صحنه می رود، اولین تماشگران آن فیلم یا نمایش، دست اول ترین اخبار و اطلاعات و نقد و بررسیها را می توانند در وبلاگهای شخصی خود پست کنند. این اطلاعات، تازه و منحصر بفرد است چرا که در اینترنت، امکان دارد پیش از آن مطلبی نوشته یا منتشر و منعکس نشده باشد. «سایتهای اطلاعرسانی بر روی وب» که «اطلاع رسانی» را سر لوحهی کارها و اقدامات خود قرار دادهاند، بدون اطلاعات جدید بزودی اعتبار خود را از دست می دهند و در صورتی که فکری به حال خود نکنند، در مقابل، وبلاگها کم می آورند. محتوای وبلاگها را می توان خیلی سریع، و در واقع از تولید به مصرف دانست و این همان چیزی است که موجب موفقیت وبلاگها در جلب توجه مخاطبین شده است. وبلاگهای خوب، روی یک موضوع منحصربفرد زوم میکنند. مثلاً من خانمی را میشناسم که وبلاگش را نه برای نوشتن خصوصی ترین احساسات و عواطفش، یا آخرین قرار ملاقاتهایش، یا نوشتن هذیانهای صبحگاهی و شامگاهیاش، که برای نوشتن از دانش و تجربهای که از زمان وبلاگنویسیاش کسب کرده است و آن هم فقط و فقط روی یک موضوع جالب و منحصربفرد: وضعیت رستورانهای بین راه از فلان جا به بهمان جا! ببینید چطور روی یک اصطلاحاً niche market زوم میکنند! وبلاگنویسی خوب یعنی همین، یعنی اینکه یک موضوع و پرداختن به آن. من بارها گفته ام که علیرغم آنچه این طرف و آن طرف نوشته میشود در مطبوعات یا در همین اینترنت، معتقدم که ما در ایران وبلاگنویسان خوب یا اصلاً نداریم یا خیلی کم داریم. در وبلاگهای ایرانی، از شیر مرغ تا جون آدمیزاد پیدا می شود. همه به یک جا لینک کردهاند: معلوم می شود که فقط انگار از روی دست هم نوشتهاند و نگاه کردهاند. یکی چیزی نوشته است، بقیه به او لینک کرده اند، وسط وبلاگ، کم میآورند می روند یک عکس بی ربط، از یک جا می آورند و میگذارند، زیرش می نویسند بدون شرح! یا مینویسند: «چند وقت است که چیزی ننوشتهام، یعنی چیزی برای گفتن نداشتهام و حوصلهام سر رفته است و ...» این گونه متن و محتوا چه ارزشی دارد؟ مخاطب شما دنبال این نیست که ببیند شما حوصله دارید یا نه! او به دنبال اطلاعات آمده است. ۸۵ درصد از بازدید کننده های شما، دیگر به وب سایت یا وبلاگ شما باز نمیگردند. آیا شما این را می خواهید؟ مطمئن هستم که نه، شما این را نمی خواهید. وبلاگ واقعی یعنی محتوا، یعنی چیزی ارائه کنید که جای دیگری نیابید، یعنی یک برداشت شخصی، سریع ولی حرفه ای روی یک موضوع و نه روی موضوعات مختلفی که هیچ ربطی به هم ندارند. انتقاد سازنده کردن از یک موضوع هم راه و روش دارد و متاسفانه وبلاگنویس های ما کمتر به این موضوع اندیشیدهاند که به تحقیق روی آورند. در مورد چیزهایی که می بینید یا می شنوید، ابتدا تحقیق کنید و بعد منابع را معرفی کنید و بعد منتشر کنید. این ساده ترین شیوه است برای ایجاد یک محتوای منحصربفرد و جالب که مخاطبین شما را میخکوب میکند و توجه آنها را به پیگیری نوشته هایتان جلب میکند.
در مورد سایتهای وب، چنانچه بخواهیم کاری اصولی و اساسی انجام دهیم که در طولانی مدت به نفع سایت و یا حتی وبلاگ ما باشد، باید بگویم که طراحی و پیاده سازی یا تهیه و تدارک یک سیستم مدیریت محتوا Content Management System برای سایت یا وبلاگ است و این با توجه به گستردگی موضوعات سایت، باید مورد توجه طراحی یا جمع آوری اطلاعات به منظور انتخاب و خریداری سیستم قرار گیرد. در واقع، وبلاگها، به نوعی یک سیستم مدیریت محتوای اما در سطحی کوچک و محدود هستند. اداره کننده وبلاگ باید در پشت صحنهی وبلاگ یا وب سایت خود از یک نظام و ثبات رویه برخوردار باشد. به روزرسانی ها باید حتی الامکان دارای یک نوع نظم از پیش طراحی شده باشد. سایت های وب با ماهیت پورتال، یا سایت های صرفاً جهت اطلاعرسانی و خبری، بازارهای الکترونیکی افقی یا عمودی که مثلاً طیف وسیعی از اقلام کالا و خدمات، پروژه ها و کاریابی، مزایده و مناقصه ها را در بر دارند و یا آنجا که به صورت عمودی فعالیت میکننداطلاعات منحصربفرد در خصوص یک نوع آیتم مثل خودرو را ارذئه می دهند و علاوه بر آن، در کنار فعالیت اصلی سایت خود می خواهند ارائهدهنده گزیدهای از اخبار مرتبط، مقالات مرتبط، آمار و ارقام و اطلاعات متنوعی پیرامون موضوع اصلی خود باشند، باید برای تولید محتوا (خبر یا مقاله) – وارد چرخهی مهم جمع آوری و ساختن اطلاعات و محتوا، بررسی و تایید (Verify) و در نهایت قالب بندی (Formating) محتوا، به هنگام رسانی و ذخیره سازی و نمایش محتوای خود حتی الامکان دارای یک سیستم مدیریت محتوا CMS منحصربفرد و در عین حال کارا و موثر باشند که بتوانند به طور ثابت اطلاعات و محتوای سایت را به صورتی منظم و حتی الامکان خودکار انجام دهند. سیستمهای مدیریت محتوا برای سایتهای وبی که با حجم بالایی از اطلاعات سر و کار دارند قیمتهای بسیار بالایی دارند. چرا؟ اهمیت موضوع در مدیریت منابع و امنیت سیستم از لحاظ دسترسی ها چنین ایجاب می کند. برخورداری از سیستم مدیریت محتوای سایت می تواند به موفقیت های بیشتر برای سایت در آینده کمک های بسیاری کند.
در حال حاضر حجم قابل توجهی از اطلاعات، اخبار، مقالات، آمار و ارقام از سوی منابع مختلف بر روی اینترنت قرار می گیرد و نیز پیش بینی میشود که در آینده به تعداد این منابع افزوده شود. جستجو، مطالعه و بررسی، تجزیه و تحلیل و پردازش این حجم بالای اطلاعات و در نهایت انتخاب، ذخیره سازی و به روزرسانی به موقع مواد و اقلام انتخاب شده بر روی سایت، زمان بسیاری را از نیرو یا نیروهای انسانی موظف به انجام این عمل در شرکتها خواهد گرفت و قطعاًً دوباره کاریها در حوزه های مختلف، باعث تلف شدن وقت و سرمایه شرکتها و نیز بالا رفتن درصد خطا در هنگام یافتن میزان اعتبار اخبار و مقلات و ... و در نهایت به هنگام انتخاب و گزینش و ویرایش مطالب خواهد شد. همین الان چرخی در اینترنت بزنید و ببینید که دهها خبرگزاری فارسیزبان دارند یک نوع خبر و یک نوع اطلاعات را تنها با کمی تغییر جزئی بر روی سایت های خود منتشر می کنند. وب سایتهای دیگر با aggregator هایشان همانها را عیناً مخابره میکنند، پورتالها و سایتهای خصوصی و دولتی و سازمانها نیز همانها را در سایت خود قرار می دهند، وبلاگنویس ها هم - نمی گویم همه اما قبول داشته باشید که اکثراً، لینکی به همان منابع می دهند و از قضیه میگذرند. مثل اقتصادمان، اینجا هم، به نظرم ما دچار یک جور بیماری شدهایم. نداشتن یک سیستم مدیریت محتوا در تک تک وب سایتهایمان کاملاً مشاهده می شود و من معتقدم که ما باید یک سیستم مدیریت محتوا جامع و کلی در سطح سایتها و وبلاگهایمان داشته باشیم. توجه داشته باشید که این سیستم قرار نیست محدودیت ایجاد کند بلکه باید به فعالیت ها نظم و ترتیب بیشتری بدهد. بگذارید مثالی بزنم، فرض کنید که یک رویدادی در نقطه ای از کشور مورد توجه و پوشش خبرنگاران خبرگزاریهای ما قرار می گیرد، در اکثر خبرگزاریها، شیوه ارسال اخبار تکمیل کننده خبر قبل رعایت میشود که در ایران من، شخصاً، خیلی کم چنین چیزی را دیدهام. خبری که تهیه میشود، از زمان تولید وارد سیستم مدیریت محتوا می گردد به نظرم باید توسط سایر منابع به نوعی تکمیل و تکمیل تر شود و در این سیستم مدیریت محتوای جامع، اخبار و اطلاعات مورد پردازش های عمقی تر و در نهایت تحلیل های عمیق تر شود. در یک سیستم جامع مدیریت محتوا، نیازهای مخاطبین را باید در نظر گرفت و تعامل مداوم بین عوامل تهیه و تنظیم خبر / اطلاعات و مصرف کنندگان آن، موجب می شود که وقت و سرمایه نیروهای انسانی و از طرف دیگر تجهیزات و امکانات تکنولوژیک (مثلاً پهنای باند مورد استفاده عوامل که یکی از مهمترینهای آن است) بیهوده و عبث تلف نشود.
نمایش اطلاعات و محتوای تکراری از سایت های دیگر بر روی سایتهای اینترنتی ما از جمله مواردی است که شخصاً معتقدم باید از آن حتی الامکان اجتناب شود چرا که مخاطبین این سایتها نیاز به اطلاعات و محتوای تکراری ندارند، بلکه باید برای آنان محتوایی منحصر بفرد (از خبر، تحلیل خبری، آمار و اطلاعات یا مقالههای تحلیلی از وضعیت اقتصادی و بازار، مساپل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و هنری و ورزشی و ...) که در هیچ کجای دیگر روی اینترنت یافت نشود تهیه و تنظیم و ارائه نمود. در صحبت هایم همیشه گفته ام که در یک سیستم مدیریت محتوا یا CMS اهمیت وجود عنصر «نویسنده» (در هریک از بخش های مورد نظر که مثالهایش در بالا آمد) برای خلق محتوای مورد نظر و واقعاً مورد نیاز جامعه کنونی ما (که تشنه اطلاعات نیز هست) ضروری است و حیات و دوام سایتهای ما همانطور که بدون بازدید کننده و کاربر یا عضو غیر ممکن به نظر می رسد، بدون «نویسندگان خبر یا تحلیل های خبری و مقالات» نیز امکان پذیر نیست. اینترنت یک رسانهی مکتوب است و «متن» اساس آن.
تابان خواجه نصیری - نویسنده، مترجم، روزنامهنگار متولد ۱۷ تیر ۱۳۴۶ متاهل و ساکن تهران است. از او مقالات متعددی در نشریات گوناگونی چون مجلات سروش، علم الکترونیک و کامپیوتر، شبکه، کامیاب و آشیانه و ... منتشر شده است. با تابان می توانید از طریق فرمهای تماس سایت webfaqt.com و یا شماره تلفن / فکس ۴۱۰۴۵۱۸ در تهران تماس حاصل نمایید.